Ο ποινικός κώδικας που ανακοινώθηκε από τους Ταλιμπάν τον Ιανουάριο, αλλά έφτασε στα διεθνή μέσα ενημέρωσης μόνο εβδομάδες αργότερα, προκαλεί τώρα ανανεωμένο έλεγχο σε όλα τα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης.
Της Σελίν Χατσιάλογλου
Η καθυστερημένη αντίδραση αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο μοτίβο: ο αυξανόμενος όγκος των σημαντικών παγκόσμιων εξελίξεων έχει καταστήσει όλο και πιο δύσκολο να γίνουν κατανοητές οι συνέπειες των νέων πολιτικών σε πραγματικό χρόνο, ενώ η παγκόσμια προσοχή συχνά μετατοπίζεται ανάλογα με τις ανταγωνιστικές προτεραιότητες.
Στο επίκεντρο του ανανεωμένου ελέγχου βρίσκεται ένα νομικό πλαίσιο που επιτρέπει αποτελεσματικά την ενδοοικογενειακή βία κατά των γυναικών, ενώ καθιστά σχεδόν αδύνατη την απόκτηση νομικής προστασίας.
Ο κανονισμός, που υπογράφηκε από τον Ανώτατο Ηγέτη των Ταλιμπάν Hibatullah Akhundzada και διανεμήθηκε σε δικαστήρια σε όλη τη χώρα, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου νομικού και κοινωνικού πλαισίου που συνεχίζει να περιορίζει τα βασικά δικαιώματα των γυναικών.
Η εξέλιξη έχει εντείνει την ανησυχία μεταξύ των ομάδων δικαιωμάτων και των παρατηρητών, οι οποίοι λένε ότι τα μέτρα θεσμοθετούν τη βία, εξαλείφουν τις νομικές διασφαλίσεις και απομονώνουν περαιτέρω τις Αφγανές γυναίκες από τη δημόσια ζωή.Κατανόηση του νέου νομικού πλαισίου στο Αφγανιστάν
Σύμφωνα με το άρθρο 32 του ποινικού κώδικα, ο σύζυγος μπορεί να χτυπήσει τη γυναίκα του, υπό την προϋπόθεση ότι η βία δεν έχει ως αποτέλεσμα ορατά τραύματα, όπως σπασμένα κόκαλα ή ανοιχτές πληγές.
Η διάταξη αναφέρει ότι εάν ένας σύζυγος χτυπήσει τη γυναίκα του με δύναμη με αποτέλεσμα «σπασμένο κόκκαλο, πληγή ή ορατούς μώλωπες».
Ακόμη και όταν συμβεί σοβαρή βλάβη, η μέγιστη ποινή είναι 15 ημέρες φυλάκιση και η καταδίκη εξαρτάται από την απόδειξη της κακοποίησης της γυναίκας ενώπιον δικαστή.
Το νομικό όριο λογοδοσίας παραμένει δύσκολο να επιτευχθεί. Για να υποβάλει καταγγελία, μια γυναίκα πρέπει να παρουσιάσει τα τραύματά της στο δικαστήριο ενώ είναι πλήρως καλυμμένη και συνοδεύεται από έναν άνδρα κηδεμόνα, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι ο φερόμενος ως θύτης.
Ο κώδικας δεν περιέχει διατάξεις που να απαγορεύουν την ψυχολογική ή σεξουαλική βία κατά των γυναικών και δεν απαγορεύει πολλές μορφές σωματικής κακοποίησης.
Μπορούν οι Αφγανές γυναίκες να καταγγείλουν τους κακοποιητές τους;
Αυτό που κάνει την κατάσταση ακόμη χειρότερη είναι ότι το άρθρο 34 ποινικοποιεί τις προσπάθειες διαφυγής από καταχρηστικές καταστάσεις.
Σύμφωνα με τη διάταξη, μια γυναίκα που εγκαταλείπει το σπίτι της χωρίς την άδεια του συζύγου της και αναζητά καταφύγιο σε συγγενείς μπορεί να αντιμετωπίσει ποινή φυλάκισης έως και τριών μηνών.
Ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι τα μέτρα καθιστούν την προστασία και τη δικαιοσύνη δομικά ανέφικτες.
Η Rawadari, μια αφγανική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων που δραστηριοποιείται στην εξορία, είπε στη Metro ότι οι διατάξεις έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές της ισότητας και «αυξάνουν σοβαρά τον κίνδυνο εντατικοποίησης και θεσμοθέτησης της βίας κατά των γυναικών».
Ο κώδικας εισάγει επίσης κοινωνικές ιεραρχίες που επηρεάζουν τα επίπεδα τιμωρίας. Η αφγανική κοινωνία χωρίζεται επίσημα σε κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών μελετητών, των ελίτ, της μεσαίας τάξης και της κατώτερης τάξης, με ποινές που ποικίλλουν ανάλογα με την κοινωνική θέση και όχι τη φύση του αδικήματος.
Το πλαίσιο αντικαθιστά τις προστασίες που θεσπίστηκαν υπό την προηγούμενη αφγανική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένου του νόμου του 2009 για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, ο οποίος ποινικοποιούσε τον αναγκαστικό γάμο, τον βιασμό και την ενδοοικογενειακή κακοποίηση.
Ευρύτεροι περιορισμοί για τις Αφγανές γυναίκες
Ο ποινικός κώδικας αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συστήματος περιορισμών που θεσπίστηκε μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία τον Αύγουστο του 2021.
Τα τελευταία χρόνια, οι αρχές έχουν εκδώσει πολυάριθμα διατάγματα που περιορίζουν την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση, την απασχόληση και τη συμμετοχή του κοινού.
Τα κορίτσια άνω της ηλικίας του δημοτικού σχολείου εξακολουθούν να αποκλείονται από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και οι γυναίκες έχουν αποκλειστεί από τα πανεπιστήμια. H έκθεση των Ηνωμένων Εθνών που αναφέρεται σε προηγούμενη κάλυψη εκτιμά ότι σχεδόν το 80% των νεαρών Αφγανών γυναικών ηλικίας 18 έως 29 ετών βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης.
Η κυβέρνηση έχει επίσης επιβάλει αυστηρούς κανόνες που διέπουν τη συμπεριφορά των γυναικών στη δημόσια και ιδιωτική ζωή. Οι γυναίκες πρέπει να καλύπτουν το σώμα και το πρόσωπό τους δημόσια και απαγορεύεται να τραγουδούν, να διαβάζουν δυνατά ή να μιλούν δυνατά με τρόπους που μπορεί να ακουστούν έξω από τα σπίτια τους. Τους απαγορεύεται επίσης να αλληλεπιδρούν με άνδρες που δεν είναι συγγενείς.
Μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών του 2024 διαπίστωσε ότι η επιβολή από τις αρχές που είναι υπεύθυνες για την προώθηση της αρετής και την πρόληψη της κακίας είχε δημιουργήσει ένα κλίμα φόβου και εκφοβισμού σε ολόκληρη την αφγανική κοινωνία.
Η κριτική στις πολιτικές των Ταλιμπάν έχει επίσης γίνει όλο και πιο επικίνδυνη. Ο ποινικός κώδικας ποινικοποιεί την προσβολή της ηγεσίας και απαιτεί από τους πολίτες να αναφέρουν τη δραστηριότητα της αντιπολίτευσης, ενώ η δημόσια συζήτηση για το ίδιο το νομικό πλαίσιο μπορεί να αντιμετωπιστεί ως αδίκημα.
Βιωμένες πραγματικότητες πίσω από νομικές αλλαγές
Για πολλές Αφγανές γυναίκες, ο αντίκτυπος είναι άμεσος.
Ένας πρώην φοιτητής πανεπιστημίου στη δυτική Χεράτ είπε στην Telegraph ότι η καθημερινή ζωή είχε γίνει μια «συνεχής αντίσταση», προσθέτοντας ότι ο νέος νόμος «κάνει το σώμα μας πεδίο ελέγχου» και αναγκάζει τις γυναίκες να ζουν με «φόβο και σιωπή».
Νομικοί μελετητές και υποστηρικτές των δικαιωμάτων λένε ότι το πλαίσιο μετατρέπει τα σώματα και το κίνημα των γυναικών σε αντικείμενα ρύθμισης, ενώ περιορίζει τις οδούς νομικής προσφυγής.
Ο συνδυασμός διακριτικής τιμωρίας, περιορισμένης κινητικότητας και κοινωνικής επιτήρησης ενισχύει τον έλεγχο της ζωής των γυναικών σε πολλαπλά επίπεδα.
Τα μέτρα έχουν επίσης προκαλέσει ανησυχία στους διεθνείς παρατηρητές. Η Ειδική Εισηγήτρια των Ηνωμένων Εθνών για τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών Reem Alsalem περιέγραψε τις επιπτώσεις του κώδικα ως «τρομακτικές» και αμφισβήτησε εάν η διεθνής κοινότητα θα ανταποκριθεί αποτελεσματικά.
Παγκόσμια ευθύνη απέναντι στις γυναίκες και τα κορίτσια του Αφγανιστάν
Η ανανεωμένη εστίαση στο νομικό πλαίσιο του Αφγανιστάν ακολουθεί τις συνεχιζόμενες προσπάθειες δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτιστικών προσωπικοτήτων να ενισχύσουν τις εμπειρίες των Αφγανών γυναικών.
Η έκθεση των Ηνωμένων Εθνών υποδηλώνει ότι ο ευρύτερος κοινωνικός αντίκτυπος των περιορισμών θα μπορούσε να είναι σοβαρός. Τα συνεχιζόμενα εμπόδια στην εκπαίδευση και την ιατρική κατάρτιση μπορεί να αυξήσουν τη μητρική θνησιμότητα, ενώ οι περιορισμένες ευκαιρίες για γυναίκες και κορίτσια μπορεί να συμβάλουν στην αύξηση των παιδικών γάμων και των εφήβων γεννήσεων.
Η εμφάνιση λεπτομερειών από τον νέο ποινικό κώδικα τον Φεβρουάριο έχει αναζωπυρώσει τον διεθνή έλεγχο του νομικού συστήματος του Αφγανιστάν και της κατάστασης των δικαιωμάτων των γυναικών υπό την κυριαρχία των Ταλιμπάν. Ο κανονισμός, δυστυχώς, δεν είναι ένα μεμονωμένο μέτρο, αλλά αποτελεί μέρος ενός διαρκούς μετασχηματισμού της νομικής και κοινωνικής τάξης του Αφγανιστάν.
Από το 2021, έχουν εισαχθεί σχεδόν 100 διατάγματα που επηρεάζουν τα δικαιώματα των γυναικών, σύμφωνα με εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών που αναφέρονται σε προηγούμενη κάλυψη. Κανένα δεν έχει αντιστραφεί επίσημα.
Από turkiyetoday.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου