Της Caitlin Doornbos
Η ιθαγενής Γροιλανδή Amarok Petersen ήταν 27 ετών όταν έμαθε την αλήθεια για το γιατί δεν μπορούσε να κάνει παιδιά - και ότι έφταιγε η Δανία.
Υποφέροντας από σοβαρά προβλήματα της μήτρας, ένας γιατρός ανακάλυψε μια συσκευή ελέγχου των γεννήσεων IUD στο σώμα της που δεν ήξερε ότι είχε.
Οι Δανοί γιατροί το είχαν εμφυτεύσει όταν ήταν μόλις 13 ετών ως μέρος ενός προγράμματος ελέγχου του πληθυσμού για χιλιάδες ιθαγενή κορίτσια και γυναίκες της Γροιλανδίας.
«Δεν θα κάνω ποτέ παιδιά», είπε η Petersen στην The Post, με δάκρυα θυμού και θλίψης να κυλούν στα μάτια της. «Αυτή η επιλογή μου αφαιρέθηκε».
Ενώ η κυβέρνηση της Δανίας ζήτησε επίσημα συγγνώμη πέρυσι για δεκαετίες αναγκαστικής στείρωσης ιθαγενών γυναικών και κοριτσιών, η φρικτή κακομεταχείριση έχει ρίξει μια μεγάλη σκιά στο νησί που έχει γίνει το επίκεντρο μιας διεθνούς μάχης ιδιοκτησίας.
Αυτή την εβδομάδα, οι Δανοί φιλοξένησαν ευρωπαϊκά στρατεύματα για στρατιωτικές ασκήσεις στη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι προστατεύουν το νησί από εξωτερικές δυνάμεις - ιδιαίτερα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά για πολλούς Ινουίτ, η ίδια η Δανία ήταν εδώ και καιρό η πραγματική απειλή.
«Οι Δανοί δεν μας βλέπουν ως ανθρώπους», είπε η Petersen σε ένα τοπικό εστιατόριο των Ινουίτ με θέα στα διάσημα φιόρδ του Nuuk. «Νομίζουν ότι είμαστε πολύ ακριβοί, πολύ μικρός πληθυσμός. Αλλά παίρνουν τη γη μας, τα παιδιά μας, τις ζωές μας και περιμένουν ευχαριστώ».
Ακόμη και στην ενήλικη ζωή, οι ιατρικές αποφάσεις λαμβάνονταν χωρίς τη συγκατάθεση του Petersen. Μαστιζόταν από προβλήματα μετά το σπιράλ, έκανε επανειλημμένες χειρουργικές επεμβάσεις για ανεξήγητο πόνο. Μόλις χρόνια αργότερα οι γιατροί την ενημέρωσαν ότι οι σάλπιγγές της είχαν αφαιρεθεί σε μια από τις επεμβάσεις στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Η οικογένειά της υπέφερε επίσης από το λεγόμενο «πείραμα των Μικρών Δανών» της Δανίας, στο οποίο τα παιδιά της Γροιλανδίας στάλθηκαν βίαια στη Δανία για υιοθεσία ή ιδρυματική φροντίδα - συχνά μόνιμα χωρισμένα από τις οικογένειές τους, είπε.
Το πρόγραμμα, το οποίο διήρκεσε από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1970, ήταν μέρος της ευρύτερης προσπάθειας της Δανίας να αφομοιώσει τα παιδιά της Γροιλανδίας, συχνά χωρίς τη γονική συναίνεση.
Συνέβη στον αδερφό της μητέρας της, είπε ο Petersen. Άλλοι συγγενείς υποβλήθηκαν σε ιατρικά πειράματα, πρόσθεσε.
«Μας ήθελαν μικρότερους», είπε. «Πιο εύκολο στη διαχείριση».
Η Δανία ανακοίνωσε τον Δεκέμβριο αποζημίωση για τα θύματα αναγκαστικής στείρωσης, αλλά η Petersen χαρακτήρισε τις πληρωμές άλλη μια προσβολή. Στις γυναίκες προσφέρονται περίπου 46.000 δολάρια ως αποζημιώσεις.
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ανανεώνουν το ενδιαφέρον τους για τη Γροιλανδία - με τον Πρόεδρο Τραμπ να εκφράζει πρόσφατα την επιθυμία να αγοράσει το νησί - Δανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι «η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση». Αλλά πολλοί Γροιλανδοί υποστηρίζουν ότι το σύνθημα κρύβει μια βαθύτερη αλήθεια: η Δανία εξακολουθεί να κυβερνά τη Γροιλανδία, όχι οι ίδιοι οι Γροιλανδοί.
«Νομίζουν ότι αξίζουμε δεκάρες», είπε. «Κατέστρεψαν γενιές και τώρα λένε: «Εδώ — κάντε ησυχία».
«Η Γροιλανδία είναι για τους Γροιλανδούς» — αλλά ελέγχεται από τη Δανία
Οι Γροιλανδοί που έδωσαν συνέντευξη στην The Post είπαν ότι δεν είναι έτοιμοι να ανταλλάξουν τη Δανία με την ιδιοκτησία των ΗΠΑ, καθώς ο Τραμπ έχει δώσει προτεραιότητα. Θέλουν ανεξαρτησία μετά από χρόνια που ορισμένοι περιέγραψαν ως γενιές τραύματος, εκτοπισμού και οικονομικής εκμετάλλευσης που εξακολουθούν να διαμορφώνουν την καθημερινή ζωή σε όλο το νησί.
«Οι άνθρωποι λένε «Η Γροιλανδία είναι για τους Γροιλανδούς», είπε η Petersen. «Αλλά αυτό δεν είναι πραγματικότητα. Η Δανία μιλάει για εμάς. Η Δανία αποφασίζει. Δεν μας αφήνουν να μιλήσουμε».
Αυτή η ανισορροπία ήταν ορατή πρόσφατα στην Ουάσιγκτον, όπου ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας κυριάρχησε σχεδόν σε ολόκληρη τη συνέντευξη Τύπου μετά από συνομιλίες με αξιωματούχους των ΗΠΑ για την αγορά του νησιού, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας ήταν σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Λαρς Ράσμουσεν επέμεινε ότι οι περίπου 56.000 Γροιλανδοί δεν θα εξαγοραστούν με πληρωμές από τις ΗΠΑ ή δεν θα ψηφίσουν σε δημοψήφισμα για να γίνουν Αμερικανοί.
«Δεν υπάρχει περίπτωση οι ΗΠΑ να πληρώσουν για ένα σκανδιναβικό σύστημα πρόνοιας στη Γροιλανδία», είπε στο Fox News.
Για πολλούς Γροιλανδούς, το ενδιαφέρον των ΗΠΑ ήταν άβολο - αλλά και διευκρινιστικό. Όχι επειδή θέλουν την προσάρτηση, αλλά επειδή εκθέτει πόσο λίγη αυτονομία έχει στην πραγματικότητα η Γροιλανδία.
«Ήταν αποικιακό», είπε η Petersen για τους ισχυρισμούς του Rasmussen. «Μπορούσες να το δεις στη γλώσσα του σώματός του. Δεν ήθελε να μιλήσει.
"Αν η Δανία πίστευε πραγματικά ότι η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς", είπε ο Petersen, «θα μας άφηναν να αποφασίσουμε για το μέλλον μας».
Αυτή η έλλειψη ελέγχου επεκτείνεται στην καθημερινή οικονομική ζωή.
Η Karen Hammeken Jensen, κάτοικος Nuussuaq που μετακόμισε από τη Νότια Γροιλανδία αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες για τα παιδιά της, είπε ότι οι βασικές συνθήκες διαβίωσης παραμένουν κακές.
Ζει σε μια κρατική πολυκατοικία που χτίστηκε πριν από δεκαετίες - στενή, γερασμένη και μαστίζεται από μαύρη μούχλα - ενώ το ενοίκιο από μόνο του καταναλώνει το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος του νοικοκυριού της.
«Αυτά τα κτίρια δεν εκσυγχρονίστηκαν ποτέ», είπε η Jensen, μιλώντας στην The Post από το σαλόνι της, κρύα από την κακή μόνωση. «Χτίστηκαν για τους Ινουίτ και μετά ξεχάστηκαν».
Αν και η Δανία συχνά επισημαίνει τις επιδοτήσεις ως απόδειξη γενναιοδωρίας, ο Jensen είπε ότι το σύστημα κρατά τους Γροιλανδούς παγιδευμένους - με υψηλό κόστος, χαμηλούς μισθούς και λίγες πιθανότητες να χτίσουν πλούτο.
«Πρόκειται για την οικονομική προσιτότητα», είπε. «Πληρώστε έναντι κόστους. Δεν υπάρχει ισορροπία».
Αυξήσεις τιμών αλιείας
Η ανισορροπία είναι ιδιαίτερα έντονη στην αλιεία — τη σημαντικότερη βιομηχανία της Γροιλανδίας.
Ο Elias Lunge, ένας ψαράς που εργάζεται στα νερά για 40 χρόνια, είπε ότι οι Γροιλανδοί κάνουν τη δουλειά ενώ η Δανία και οι μεγάλες εταιρείες αιχμαλωτίζουν την αξία.
«Ψαρεύουμε τον μπακαλιάρο», είπε ο Lunge. «Στη συνέχεια, καταψύχεται ολόκληρο, αποστέλλεται, επεξεργάζεται αλλού και πωλείται για πολύ περισσότερο».
Σε ορισμένους οικισμούς, οι ψαράδες πληρώνονται μόλις 1,86 δολάρια το κιλό για τον μπακαλιάρο. Στο Nuuk, το ίδιο ψάρι μπορεί να φτάσει τα 2.95 $. Μόλις υποβληθεί σε επεξεργασία και πωληθεί στο εξωτερικό, η τιμή ανεβαίνει πολύ υψηλότερα.
«Είναι τα ψάρια μας», είπε ο Lunge, δείχνοντας φρεσκοαλιευμένα και φιλεταρισμένα κοκκινόψαρα, δελφίνια και φώκιες της Γροιλανδίας. «Γιατί να μην μείνουν τα χρήματα εδώ;»
Οι τοπικές ψαραγορές που πωλούν απευθείας στους καταναλωτές μπορούν να χρεώνουν έως και 12,50 δολάρια ανά κιλό - απόδειξη, είπε ο Lunge, ότι η Γροιλανδία θα μπορούσε να υποστηρίξει τη δική της μεταποιητική βιομηχανία εάν οι εταιρείες έχτιζαν εγκαταστάσεις στις ακτές της.
«Αυτό δεν πρέπει καν να είναι συζήτηση», είπε.
Το ανθρώπινο κόστος της αποικιοκρατίας
Πίσω από τα ανέκδοτα και τις στατιστικές κρύβονται ζωές που χαρακτηρίζονται από τραύματα, εθισμό και απόγνωση - συνθήκες που πολλοί Γροιλανδοί συνδέουν άμεσα με τις αποικιακές πολιτικές.
Η Jensen περιέγραψε ότι έβλεπε καθημερινά αλκοολισμό, κατάχρηση ναρκωτικών και βία στη γειτονιά της στο Nuuk - συμπτώματα αυτού που αποκαλούσε «γενιές» σπασμένων συστημάτων.
«Οι άνθρωποι δεν βλέπουν διέξοδο», είπε. «Και όταν κανείς δεν ακούει, τίποτα δεν αλλάζει».
Η Petersen συμφώνησε, εξηγώντας ότι πολλοί Γροιλανδοί απλώς χάνουν την ελπίδα τους. Το νησί έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών στον κόσμο, σύμφωνα με ερευνητές, με περίπου 81 ανά 100.000 ανθρώπους ετησίως να αυτοκτονούν.
«Πήραν τους πόρους μας. Πήραν τα σώματά μας. Και μετά μας είπαν να τους ευχαριστήσουμε», είπε για τους Δανούς. «Πώς ευχαριστείς κάποιον που σου έκλεψε το μέλλον;»
Η Petersen δεν θέλει να μείνει σιωπηλή καθώς οι επικριτές της υποστηρίζουν ότι οι Δανοί «προστατεύουν» τη Γροιλανδία από τον Τραμπ.
«Ποτέ δεν αποικίσαμε κανέναν», είπε. «Ποτέ δεν κλέψαμε παιδιά. Ποτέ δεν στειρώσαμε άλλους ανθρώπους. Αλλά μας το έκαναν αυτό».
Ενώ οι Γροιλανδοί είναι διχασμένοι σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και την υλικοτεχνική υποστήριξη της ανεξαρτησίας, πολλοί συμφωνούν σε ένα πράγμα: το σημερινό σύστημα δεν είναι βιώσιμο.
Η Πίτερσεν δεν βλέπει τον Τραμπ ως σωτήρα - αλλά βλέπει το ενδιαφέρον του ως ευκαιρία.
«Τουλάχιστον αμφισβητεί τον έλεγχο της Δανίας», είπε. «Αυτή η συζήτηση δεν επιτρεπόταν ποτέ πριν».
Για αυτήν, η ανεξαρτησία δεν έχει να κάνει με επιλογή μεταξύ της Δανίας και των ΗΠΑ - είναι να αντιμετωπίζονται επιτέλους ως ανθρώπινα όντα με το δικαίωμα να αποφασίζουν.
«Είμαστε μόνο 55,000 άνθρωποι», είπε η Petersen. «Αν κάποιος νοιαζόταν πραγματικά, αυτό θα είχε ήδη διορθωθεί».
Αντίθετα, είπε, η Γροιλανδία εξακολουθεί να συζητείται - αλλά σπάνια ακούγεται.
«Μιλούν για τη γη μας», είπε. «Απλώς δεν μας μιλάνε ποτέ».
Το να μιλάς ενάντια στις φρικαλεότητες δεν είναι αντιδανικό, αλλά απλώς αυτό που χρειάζεται για να θεραπευτεί, να γίνει αλλαγή και να αποκτηθεί ανεξαρτησία, είπε.
Από ΝΥ Post
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου